|
Dysplazja stawów łokciowych (ED - Elbow Displasia)
Na staw łokciowy składają się 3 elementy kostne: kość ramienna, kość łokciowa oraz kość promieniowa. Kość łokciowa i promieniowa nazywane kośćmi przedramienia, są ze sobą połączone i poruszają się razem.
Kości w miejscu łączenie pokryte są tzw. chrząstką stawową, która umożliwia prawidłowy ruch stawu. Maź stawowa znajdująca się w torebce stawowej zamykającej staw działa w sposób "smarujący".
Zaburzenie rozwoju lub obumarcie chrząstki stawowej prowadzi do dysplazji stawów łokciowych.
Objawy:
Obumarcie chrząstki stawowej może powodować wystąpienie objawów takich jak:
- niechęć do dłuższych spacerów
- trudności z poruszaniem się
- sztywny chód
- kulawizna przednich kończyn
- charakterystyczny, krótki wykrok przednich kończyn
- niechęć do zmian pozycji
- trudności przy podnoszeniu się
- częste i długie odpoczynki w pozycji siedzącej po wysiłku fizycznym
Często psy, pomimo dysplastycznych stawów mogą poruszać się swobodnie, pokonywać przeszkody a nawet długie dystanse bez objawów bólu.
Diagnoza:
Pierwsze objawy mogą pojawić się u szczeniąt w około 5 - 7 miesiącu życia, czasem nawet później do około roku. Wystąpienie dysplazji stawów łokciowych można stwierdzić u około 4 - 5 miesięcznego psa jednakże nie można w tym wieku określić czy pies jest wolny od dysplazji.
Najlepsze efekty, przy diagnozowaniu dysplazji, przynosi badanie rentgenologiczne. Prześwietlenie szczenięcia nie daje pewnych wyników, dlatego w Polsce wymaga się dokonywania prześwietlenia na dysplazję stawów łokciowych po ukończeniu 15 miesiąca życia. Uzyskane zdjęcie ocenia specjalista określając stopień dysplazji. Następnie wynik wpisywany jest w rodowód psa.
Stopień dysplazji obowiązujący w Polsce:
0/0 - normalne stawy łokciowe, wolne od dysplazji
0/1 lub 1/0 - prawie normalne stawy łokciowe, wolne od dysplazji
1/1 - lekka dysplazja
1/2 lub 2/1 - umiarkowana dysplazja
2/2 - ciężka dysplazja
Zarząd Główny Związku Kynologicznego w Polsce nie wprowadził jeszcze obowiązeku wykonywania badań w kierunku dysplazji stawów łokciowych u labrador retrieverów. Jednakże, dla dobra rasy, zaleca się wykonywanie badań w kierunku dysplazjii stawów łokciowych wszystkim reproduktorom oraz sukom hodowlanym.
Do hodowli używać można psy z wynikiem 0/0, 0/1 (lub 1/0), oraz 1/1. Dodatkowa nie zaleca się kojarzenia psa z suką gdy oboje mają wynik badania 1/1.
Możliwe kojarzenie pod względem wyników badań stawów łokciowych:
0/0 x 0/0
0/0 x 0/1
0/0 x 1/1
0/1 x 0/1
0/1 x 1/1
Przyczyny:
Dysplazja rozwija się podczas wzrostu. Po urodzeniu nie można stwierdzić u szczeniąt dysplazji, pies rodzi się ze zdrowymi stawami. Pies może urodzić się jedynie z genetycznie uwarunkowanymi predyspozycjami do rozwoju dysplazji. dopiero w skutek wady genetycznej i/lub czynników środowiskowych, zewnętrznych takich jak np. złe żywienie czy nadmiar lub niedostatek ruchu, może rozwinąć się dysplazja stawu/stawów łokciowych.
- nadmierne przekarmianie szczeniąt
- nadmierna ilość białka i energii w pokarmie, w skutek czego może dojść do zaburzeń wzrostu kośćca (rosną zbyt szybko).
- zbyt duża ilość wapnia, fosforu i witamin w pokarmie, również prowadząca do przyspieszenia wzrostu kośćca.
- nadmiernie forsujący trening młodego psa (zbyt długie spacery, zabawy z większymi, cięższymi psami, wchodzenie po schodach etc.)
Profilaktyka:
- odpowiednia dawka żywieniowa dla wieku i danego psa.
- odpowiednie proporcje mineralno-witaminowe w żywieniu.
- odpowiednia ilość ruchu i ćwiczeń szczególnie w wieku do 6 miesiąca życia. Długie spacery, forsujący trening, nie są wskazane dla szczeniąt. Do 6-go miesiąca życia wystarczy pobyt w ogrodzie, co jakiś czas można wybrać się ze szczenięciem na krótki spacer, jednak należy traktować go bardziej jako socjalizację z otoczeniem niż trening. Wszelkiego rodzaju skoki, pokonywanie przeszkód należy stopniowo wprowadzać dopiero, gdy pies ukończy 12 miesięcy.
- zapewnienie odpowiednich warunków w pomieszczeniach przeznaczonych dla psa (odpowiednio miękkie posłanie w ciepłym, suchym miejscu, podłoże, na którym pies nie będzie się nadmiernie ślizgał).
- profilaktycznie można też podawać dostępne na rynku suplementy diety takie jak np. arthroflex czy cdVet ArthroGreen.
Postępowanie z dysplastycznym psem:
Do tej pory nie ma żadnego sposobu wyleczenia psa, u którego stwierdzono dysplazję stawów łokciowych. Można jedynie przy pomocy zabiegu chirurgicznego lub poprzez leczenie zachowawcze zwiększyć komfort życie psa oraz zmniejszyć odczuwanie bólu.
- zapewnienie odpowiednich warunków w pomieszczeniu przeznaczonym dla psa (miękkie legowisko w ciepłym i suchym pomieszczeniu).
- utrzymywanie psa w dobrej kondycji (szczupły, możliwie dobrze umięśniony).
- częste, krótkie spacery, na smyczy. Najlepiej na twardym, możliwie prostym podłożu.
- stosowanie suplementów diety takie jak np. arthroflex, cdVet Gelenkfit HD czy cdVet ArthroGreen.
Dziedziczenie dysplazji stawów łokciowych:
Dysplazja stawów łokciowych jest chorobą uwarunkowaną genetycznie o charakterze poligenicznym, zatem determinowana jest przez kilkanaście a nawet kilkadziesiąt par genów. Według danych amerykańskich odziedziczalność dysplazji stawów łokciowych określa się na od 30 do 60% w zależności od rasy. Odziedziczalność dysplazji stawów łokciowych jest wyraźnie wyższa od odziedziczalności dysplazji stawów biodrowych zatem powinniśmy stosować bardziej rygorystyczną selekcję.
Należy pamiętać, że kupienie szczenięcia po rodzicach wolnych od dysplazji stawów łokciowych (oboje z wynikiem 0/0) nie gwarantuje nam szczenięcia wolnego od tego schorzenia, ale minimalizuje ryzyko wystąpienia.
Więcej o dysplazji:
1. Lista uprawnionych weterynarzy do odczytu wyniku badania
2. Vet serwis
3. Forum na temat dysplazji
Opracowanie: Anna Kowalewska (hod. Rogester)
Źródło:
1. Malcolm B. Willis, Poradnik dla hodowców psów - genetyka w praktyce, PWRiL 1992
2. Tadeusz Kaleta, Katarzyna Fiszdon, Wybrane zagadnienia z zachowania się psów, SGGW 2002
|