|
Dysplazja stawów biodrowych (HD - Hip Dysplasia)
Na staw biodrowy składają się dwa elementy kostne: główka kości udowej i panewka miednicy. Powinny one do siebie idealnie pasować. Jeśli jednak panewka jest zbyt płytka, to główka kości udowej przemieszcza się w jej górnej krawędzi, przyjmując nieprawidłową pozycję.
Objawy:
Gdy staw/stawy są luźne, modą powodować wystąpienie objawów takich jak:
- niechęć do dłuższych spacerów
- trudności z poruszaniem się
- sztywny chód
- kulawizna po dłuższym wysiłku
- niechętne pozostawanie w pozycji siedzącej
- niechęć do zmian pozycji
- trudności przy podnoszeniu się
- podczas biegu charakterystyczne kicanie przypominające ruch królika
Często psy, pomimo dysplastycznych stawów mogą poruszać się swobodnie, pokonywać przeszkody a nawet długie dystanse bez objawów bólu.
Diagnoza:
Pierwsze objawy mogą pojawić się bardzo wcześnie, nawet u kilkutygodniowego szczenięcia, ale jest też możliwe, że pies z dysplazją stawów biodrowych nie będzie miał żadnych objawów przez kilka lat - wszystko zależy od stopnia dysplazji, stopnia rozwoju zmian zwyrodnieniowych w nieprawidłowo zbudowanych stawach, stopnia w jakim rozwój mięśni rekompensuje nieprawidłowość budowy stawu, ale także od indywidualnej odporności na ból danego psa.
Według części lekarzy dysplazje stawów biodrowych można stwierdzić już u kilkutygodniowego szczenięcia. Badanie polega na wykonaniu zdjęcia rentgenowskiego, w przypadku szczeniąt duże znaczenie ma też badanie ortopedyczne. Miarodajność badania szczenięcia jest dyskusyjna, dlatego w Polsce w przypadku psów, które mają być rozmnażane wymaga się dokonywania prześwietlenia w kierunku dysplazji stawów biodrowych po ukończeniu 12 miesiąca życia, dopiero wtedy wynik badania może zostać wpisany w rodowód i w zależności od wyniku dopuszczać psa/suke do hodowli lub nie.
Stopień dysplazji obowiązujący w Polsce od stycznia 2001 roku :
A - stawy biodrowe normalne, wolne od dysplazji
B - stawy biodrowe prawie normalna, wolne od dysplazji
C - lekka dysplazja
D - umiarkowana dysplazja
E - ciężka dysplazja
Zarząd Główny Związku Kynologicznego w Polsce wprowadził obowiązek badań w kierunku dysplazji stawów biodrowych u labrador retrieverów urodzonych po 01.01.2006.
Do hodowli można używać wyłącznie psów i suk z wynikiem A, B oraz C.
Możliwe kojarzenia pod względem wyników badań stawów biodrowych:
A x A
A x B
A x C
B x B
B x C
Zabrania się kojarzenia psa o stawach biodrowych z wynikiem C z suką o stawach biodrowych z wynikiem C.
Przyczyny:
Dysplazja rozwija się podczas wzrostu. Po urodzeniu nie można stwierdzić u szczeniąt dysplazji, pies rodzi się ze zdrowymi stawami zatem określenie dysplazji stawów biodrowych jako wrodzonej choroby jest niewłaściwe. Pies może urodzić się jedynie z genetycznie uwarunkowanymi predyspozycjami do rozwoju dysplazji. dopiero w skutek wady genetycznej i/lub czynników środowiskowych, zewnętrznych takich jak np. złe żywienie czy nadmiar lub niedostatek ruchu, może rozwinąć się dysplazja stawu/stawów biodrowych.
- nadmierne przekarmianie szczeniąt (powoduje zbyt duża masę ciała nadmiernie obciążając stawy i więzadła)
- nadmierna ilość białka i energii w pokarmie, w skutek czego może dojść do zaburzeń wzrostu kośćca (rosną zbyt szybko) w stosunku do mięśni.
- zbyt duża ilość wapnia, fosforu i witamin w pokarmie, również prowadząca do przyspieszenia wzrostu kośćca.
- nadmiernie forsujący trening młodego psa (zbyt długie spacery, zabawy z większymi, cięższymi psami, wchodzenie po schodach etc.)
- nieodpowiednie stężenie kwasu hialuronowego (synteza tego kwasu jest uwarunkowana genetycznie).
*dysplazja ze względu na płeć:
Według badań przeprowadzonych przez ośrodki zajmujące się ortopedią zwierząt, uważa się, że dysplazja stawów biodrowych zdarza się częściej u suk niż u psów. Prawdopodobnie różnice hormonalne między płciami mają jakiś wpływ na rozwój dysplazji. Dodatkowo, stwierdzono gorsze wyniki badań u suk poddawanych badaniu rentgenologicznemu podczas cieczki. Z tego powodu nie zaleca się wykonywania badań rentgenologicznych u suk podczas występowania cieczki.
Profilaktyka:
- odpowiednia dawka żywieniowa dla wieku i danego psa.
- odpowiednie proporcje mineralno-witaminowe w żywieniu.
- odpowiednia ilość ruchu i ćwiczeń szczególnie w wieku do 6 miesiąca życia. Długie spacery, forsujący trening, nie są wskazane dla szczeniąt. Do 6-go miesiąca życia wystarczy pobyt w ogrodzie, co jakiś czas można wybrać się ze szczenięciem na krótki spacer, jednak należy traktować go bardziej jako socjalizację z otoczeniem niż trening. Wszelkiego radzaju skoki, pokonywanie przeszkód należy stopniowo wprowadzać dopiero, gdy pies ukończy 12 miesięcy.
- zapewnienie odpowiednich warunków w pomieszczeniach przeznaczonych dla psa (odpowiednio miękkie posłanie w ciepłym, suchym miejscu, podłoże, na którym pies nie będzie się nadmiernie ślizgał).
- profilaktycznie można też podawać dostępne na rynku suplementy diety takie jak np. arthroflex czy cdVet ArthroGreen.
Postępowanie z dysplastycznym psem:
Do tej pory nie ma żadnego sposobu wyleczenia psa, u którego stwierdzono dysplazję stawów biodrowych. Można jedynie przy pomocy zabiegu chirurgicznego lub poprzez leczenie zachowawcze zwiększyć komfort życie psa oraz zmniejszyć odczuwanie bólu.
- zapewnienie odpowiednich warunków w pomieszczeniu przeznaczonym dla psa (miękkie legowisko w ciepłym i suchym pomieszczeniu).
- utrzymywanie psa w dobrej kondycji (szczupły, możliwie dobrze umięśniony).
- częste, krótkie spacery, na smyczy. Najlepiej na twardym, możliwie prostym podłożu. Ciągnięcie przez psa na smyczy nie zaszkodzi a nawet może korzystnie wpłynąć na jego umięśnienie.
- stosowanie suplementów diety takie jak np. arthroflex, cdVet Gelenkfit HD czy cdVet ArthroGreen.
Dziedziczenie dysplazji stawów biodrowych:
Dysplazja stawów biodrowych jest chorobą uwarunkowaną genetycznie o charakterze poligenicznym, zatem determinowana jest przez kilkanaście a nawet kilkadziesiąt par genów. Według danych amerykańskich odziedziczalność dysplazji stawów biodrowych określa się na od 20 do 50% w zależności od rasy. U labradorów odziedziczalność dysplazji szacuje się na około 28%.
Mimo, iż dziedziczenie dysplazji stawów biodrowych nie jest ostatecznie określone, selekcja jest absolutnie wskazana. Do hodowli należy używać jedynie psy z wynikami A, B oraz C (szczegółowe zasady zostały opisane powyżej). Należy również pamiętać, że kupienie szczenięcia po rodzicach wolnych od dysplazji stawów biodrowych (oboje z wynikiem A) nie gwarantuje nam szczenięcia wolnego od tego schorzenia, ale minimalizuje ryzyko wystąpienia.
Więcej o dysplazji:
1. Lista uprawnionych weterynarzy do odczytu wyniku badania
2. Vet serwis
3. Forum na temat dysplazji
4. dr Janicki
Opracowanie: Anna Kowalewska (hod. Rogester)
Źródło:
1. Malcolm B. Willis, Poradnik dla hodowców psów - genetyka w praktyce, PWRiL 1992
2. Tadeusz Kaleta, Katarzyna Fiszdon, Wybrane zagadnienia z zachowania się psów, SGGW 2002
|